Geen feest met het beest?

Het studiejaar 1991-1992 is voor de LSVb een jaar van uitersten. In een turbulent jaar wisselen confronterende acties, intensieve onderhandelingen en keurige debatten elkaar in snel tempo af.

Zo kan het voorkomen dat de onderwijsminister in dezelfde maand eregast is op het kantoor van de LSVb en een optreden van hem later die maand onmogelijk wordt gemaakt door een meute boze studenten. In september 1991 brengt de minister namelijk voor het eerst een bezoek aan het kantoor van de Landelijke Studenten Vakbond. Het is Jo Ritzen die de Studentenlijn van de LSVb komt openen in een periode dat het klachten regent over de uitvoering van de studiefinanciering. De Informatiseringsbank krijgt door alle wijzigingen (bezuinigingen) de zaken maar niet op orde. De LSVb draagt nog wat bij aan de chaos door met behulp van een Kort Geding de studiebeurs van deeltijdstudenten en studenten boven de 27 jaar te behouden. Niettemin is de sfeer die dag in het kantoor aan de Biltstraat goed en spreekt het Journaal die avond van een ’historisch bezoek’ van de minister. Maar een paar weken later loopt het heel anders. De minister is in Amsterdam aanwezig bij de viering van twintig jaar universiteitsraad. Studenten zijn boos vanwege de geruchten die dan gaan over afschaffing van de universiteitsraden. De ad hoc actiegroep Studenten Tegen Ritzens Onderwijsplannen (STROP) valt met honderden studenten de aula van de universiteit binnen en verstoort de bijeenkomst onder het motto Geen feest met het beest.

De LSVb blijft daarna druk op de ketel houden met acties. Begin november worden diverse universiteiten bezet. In Amsterdam draagt Herman Brood bij aan de feestvreugde, met een optreden op het slotfeest na een week bezetten. Die vreugde slaat om in woede als een paar dagen later de politie in Den Haag hard optreedt bij een demonstratie op het Binnenhof. De politie is overrompeld door de grote opkomst van tienduizend studenten en scholieren op deze ‘Dag van het Onderwijs’ en probeert de studenten met harde hand van het plein af te werken. Met een tiental gewonden aan studentenzijde als gevolg. De studenten zijn boos, maar gelukkig is niet alleen op het Binnenhof, maar ook binnen in de Kamer veel weerstand tegen de plannen van Ritzen. De minister ziet zich genoodzaakt te gaan onderhandelen met de studentenbonden en de HBO-raad en VSNU. Ritzen doet tijdens het overleg, dat tot diep in de nacht duurt, wel water bij de wijn, maar hij wil de omstreden tempobeurs niet volledig intrekken waardoor de onderhandelingen zonder resultaat blijven. Dat geldt ook voor de gesprekken die de LSVb voert met staatssecretaris Heerma van Volkshuisvesting over de problemen met de studentenhuisvesting.

Ondertussen houden de studenten zich niet alleen met hun eigen problemen bezig. In Duitsland worden aanslagen gepleegd tegen migranten en in Nederland wordt een brandbom gegooid naar een moskee. Reden voor de LSVb om zich aan te sluiten bij het initiatief 'Nederland Bekent Kleur'. De bond weet ook alle andere (politieke) jongerenorganisaties achter dit protest tegen racisme te krijgen. Samen met vakbonden en migrantenorganisaties groeit het in maart 1992 uit tot een demonstratie in Amsterdam van 80.000 mensen.

Maar onderwijspolitiek blijft het speerpunt van de LSVb. Als Felix Rottenberg aankondigt voorzitter van de PvdA te willen worden, kan hij direct tijdens zijn persconferentie rekenen op onaangekondigd bezoek van een flinke groep studenten. Ze gaan pas weg als Rottenberg heeft toegezegd dat hij een openbaar debat met Ritzen regelt. Dit debat komt er in april 1992 als vierhonderd studenten op de Universiteit van Amsterdam onder de titel De confrontatie meedoen aan het eerste openbare debat in Nederland met een minister van Onderwijs. Na afloop is de minister dit keer wel welkom op het feest. Hij drinkt een biertje mee op de afterparty in de ASVA-kelder.

René Danen
(LSVb-voorzitter 1991-1992)